W wyobraźni wielu osób przemoc seksualna wygląda jak z filmu: ciemna uliczka, nieznajomy, gwałt. Tymczasem zdecydowana większość przemocy seksualnej dzieje się w miejscach, które znamy — w domu, wśród znajomych, w pracy, w związkach — i jest popełniana przez osoby, które ofiara zna i często ufa. Ta rozbieżność między obrazem a rzeczywistością sprawia, że wiele osób nie nazywa swoich doświadczeń jako przemocy.
Przemoc rzadko wygląda jak w filmach
Przemoc seksualna to każde zachowanie naruszające granice ciała i seksualności — od niestosownych żartów i komentarzy, przez nacisk, szantaż emocjonalny i wykorzystywanie zaufania, aż po fizyczne naruszenie. Wspólnym mianownikiem nie jest siła fizyczna, lecz brak zgody i wykorzystanie przewagi: władzy, wieku, zależności, emocji.
Statystyki są nieubłagane: w większości przypadków sprawca to osoba bliska — partner, członek rodziny, znajomy, przełożony. Dlatego pytanie „dlaczego nie uciekła?” jest pytaniem w złym kierunku. Osoba doświadczająca przemocy często nie walczy — zamiera, usprawiedliwia sprawcę i szuka sposobu, by przetrwać relację, od której zależy jej codzienne życie.
Jakie formy przybiera
- Naruszanie granic słowem — niestosowne komentarze, żarty o treści seksualnej, ocenianie ciała, niechciane propozycje.
- Naruszanie granic bez dotyku — wpatrywanie się, wysyłanie treści seksualnych, zmuszanie do oglądania treści pornograficznych.
- Nacisk i szantaż — „jeśli kochasz, to zrobisz”, wykorzystywanie zależności finansowej, groźby rozstania czy ujawnienia sekretów.
- Wykorzystanie nieprzytomności lub upojenia — brak możliwości wyrażenia zgody to brak zgody.
- Przemoc fizyczna o charakterze seksualnym — dotyk, pocałunki i stosunki bez zgody.
Dlaczego tak trudno o tym mówić
Osoby, które doświadczyły przemocy seksualnej, najczęściej milczą latami. Powody są zrozumiałe: wstyd, obawa przed nieuwierzeniem, więź ze sprawcą, przekonanie, że „przesadzają”. Do tego dochodzi reakcja otoczenia — niewłaściwy żart, pytanie „a co miała na sobie?”, bagatelizowanie. Każda taka odpowiedź uczy, że mówienie nie jest bezpieczne.
Dlatego jeśli ktoś powierzy Ci swoją historię, najważniejsze, co możesz zrobić, to uwierzyć. Nie dopytywać o szczegóły, nie szukać winy ofiary, nie decydować za nią. Powiedz: „Wierzę Ci. To nie była Twoja wina. Dziękuję, że mi zaufałaś”.
Gdzie szukać wsparcia
Nie musisz radzić sobie sama ani sam. Możesz zgłosić się do specjalistki lub specjalisty — psychologa, psychoterapeuty, seksuologa — a w sytuacji zagrożenia do policji. Pomoc oferują też organizacje pozarządowe, w tym nasza fundacja: przyjmujemy zgłoszenia mailowo i telefonicznie, a każda rozmowa jest poufna.
Jeśli chcesz porozmawiać — napisz lub zadzwoń do nas. Odpowiadamy na każdą wiadomość, bez oceniania i bez pośpiechu.
